I ei ny episode av Dalir-podden møter vi ekteparet Sissel og Per Ivar Brenna i Skjåkmat. Historia deira er ei forteljing om lokal satsing, sterke mattradisjonar, og om kor avgjerande Dalir har vorte for vidare drift.
– Erfaringa vår med Dalir er berre positiv, seier Per Ivar Brenna.
Då planane om nytt slakteri på Otta først kom, var entusiasmen avgrensa hjå Brenna-paret.
– Vi trudde eigentleg ikkje heilt på det. Men plutseleg stod slakteriet der, fortel han.
I dag er situasjonen snudd på hovudet. Tilgang på råvarer har vorte ein kritisk faktor for lokalmatprodusentar, og Dalir sin filosofi om å prioritere lokal foredling har vist seg å vere avgjerande.
– Hadde ikkje Dalir eksistert, kunne vi verken laga karbonader, kjøttkaker eller mykje av det vi produserer i dag, seier Brenna.
Bygd stein på stein sidan 2000-talet
Historia til Skjåkmat strekkjer seg fleire tiår tilbake. Då familien kom til Skjåk for rundt 40 år sidan, var kjøttforedling allereie ein del av kvardagen.
– Folk slakta heime, og vi hjelpte til med foredling. Den tradisjonen har vi teke vidare, fortel Sissel Brenna.
I starten av 2000-talet stod dei ved eit vegskilje: satse vidare på reiseliv – eller utvikle matproduksjonen. Valet fall på det siste.
– Mat har ein marknad heile året. Vi starta i det små med marknader, og etter kvart kom butikkane til oss, seier ho.
Prisvinnande kvalitet – med lokal forankring
I dag kan Skjåkmat skilte med NM-titlar både i spekemat og julemat. Samstundes har dei vore lite opptekne av aktivt sal.
– Det meste har kome av seg sjølv. Etterspurnaden har vakse, fortel Sissel.
For Per Ivar er kvaliteten på råvarene heilt avgjerande – og her meiner han Dalir skil seg tydeleg ut.
– Bestiller vi ei viss feittprosent, så får vi akkurat det. Det er presist handverk. Vi slepp mykje av etterarbeidet vi måtte gjort før, seier han.
Samarbeidet handlar ikkje berre om kvalitet og logistikk. Også dyrevelferd veg tungt.
– Det gjev meir meining å bruke eit nært slakteri enn å sende dyra langt av garde. Det er betre for både dyr og folk, seier Sissel.
Lokal verdiskaping i praksis
Brenna-paret er tydelege på at lokal foredling handlar om meir enn eige drift.
– Vi kan ikkje stole på at alt blir ordna sentralt. Vi må ta vare på ressursane våre sjølve og skape verdi lokalt, seier Per Ivar.
Dei peikar også på kor sårbar forsyningskjeda kan vere, med lange transportlinjer og usikker levering.
– Når vi kan få råvarer raskt frå Otta, gjev det ein heilt annan tryggleik i kvardagen.
Ei oppmoding til bøndene
Avslutningsvis kjem ei klar oppmoding frå Skjåkmat:
– Bøndene må kjenne si besøkelsestid og levere til Dalir. Det handlar ikkje berre om arbeidsplassar på slakteriet, men om heile det lokale matmiljøet, seier Sissel Brenna.
Med nye meisterskap rundt hjørnet og produksjonen i full gang, er ambisjonen klar:
– Vi vil halde fram samarbeidet med Dalir, levere kvalitet, og kanskje hente heim fleire medaljar til premieveggen i Skjåk.
